Ποίηση

Η αναζήτηση του Νότου

Η Αναζήτηση του Νότου είναι το φυσικό επακόλουθο του φεστιβάλ του Νότου που οργανώθηκε τον Δεκέμβρη του 2015 στη Βαρκελώνη, φέρνοντας σε επαφή ποιητές από την πόλη αυτή (αν εξαιρέσουμε την Ολβίδο Γκαρθία Βαλδές, που ζει στο Τολέδο) και Έλληνες ποιητές. Παραθέτω την εισαγωγή μου στο βιβλίο.

 

 

Δυο λόγια για το τι μας περιμένει

 

Ο αποπροσανατολισμός ως σύντροφος της αναζήτησης του Νότου ήταν η μόνη κατευθυντήρια γραμμή που δόθηκε στους ποιητές στους οποίους απευθύνθηκα. Δέχτηκαν να επιβεβαιώσουν την καθεμιά εξορία τους, τον καθένα Νότο τους, από κοινού, να χαθούν λοιπόν μαζί τα ποιήματά τους.

 

Η δομή του βιβλίου πράττει το θέμα του: φέρνει τα πάνω κάτω. Αρχίζει με την κατάληξη, κι αυτή σηματοδοτείται από το γραφτό, με τις δυο του έννοιες της μοίρας και του κειμένου (που είναι ο τρόπος που απέδωσα το χρήσιμο και αρχικό για μένα ισπανικό ‘destino’, που σημαίνει και προορισμός και μοίρα). Αναζητώντας τον Νότο, διαρκώς αποπροσανατολιζόμενοι, διαρκώς εξόριστοι, το μόνο σίγουρο, το μόνο δεδομένο που έχουμε είναι το κείμενο και η σκιά του, το πεπρωμένο, που μαζί, μερικές, σπάνιες φορές μάς ανοίγουν στην ποίηση. H οποία ενέχει κίνδυνο, φόβο και ευδαιμονία, και είναι μια μορφή επιβίωσης. Εξίσου ενδιαφέρουσα η σκέψη της ποιητικής κατάστασης ως καταληκτική παρένθεση, σαν να μην είναι γραμμικό όλο το υπόλοιπο που δεν είναι παρένθεση, ή σαν, έστω κι αν ιδωθεί γραμμικό, το γραφτό να κατοικεί αλλού, στις παρενθέσεις.

 

Το δεύτερο μέρος του βιβλίου συγκεντρώνει ποιήματα που έχουν θέμα τους το πέρασμα: χωρίς αυτό δεν δύναται άφιξη. Εδώ υπάρχει η ρητή φαντασιακή αντιπαράθεση Νότου/Βορρά που προσεγγίζεται από πολλές πλευρές. Η κίνηση και το ταξίδι είναι πανταχού παρόντα, είτε το ποίημα εστιάζει – και, φυσικά, μετουσιώνεται – στον φορέα ή στο μέσο ως πέρασμα, είτε χρησιμοποιεί τα φτερά των αγγέλων για να διασχίσει ό,τι πρέπει να διασχίσει, είτε τα τρένα, τα αυτοκίνητα, τον έρωτα (κι αυτός ένα μέσο και τι μέσο!), τον πλου (κι αυτός ένα μέσο-μέσα). Περνώντας παίρνουμε, δύσκολα το αγνοεί κανείς.

 

Η πτώχευση, η απώλεια, το χάσιμο προηγούνται του περάσματος, και είναι απαραίτητες συνθήκες του. Οι απώλειες αποτελούν την τρίτη ενότητα. Τα ποιήματα είναι τα ίχνη του χασίματος και της αμηχανίας, μέχρι κι αγωνίας, που αυτό συνεπάγεται. Είναι ίχνη μέσα στη φυγή που σαν μόλις να πρόλαβαν να αποτυπωθούν ή κυριαρχούνται από τη μελαγχολία επειδή ηττήθηκαν. Χωρισμοί, αποχαιρετισμοί, μνήμες, θάνατοι. Ορισμένες φορές διακρίνεται η ειρωνία απέναντι στα ασφαλώς πια ανεκπλήρωτα. Αραιά και πού, χάνονται και οι λέξεις ή κόβονται στη μέση. Άλλοτε, αυξάνεται η απόσταση από τον κόσμο – ώστε να μειωθεί αργότερα, στο πέρασμα, όταν προχωράμε πλέον πιο γυμνά.

 

Στο τέλος, η καταγωγή. Τα ποιήματα του τέταρτου μέρους αποδίδουν καταγωγή στην ποιήτρια και τον ποιητή, τελώντας, κάθε φορά που αυτό συμβαίνει,μια τελετή. Ως γνωστόν, η καταγωγή διαρκώς εφευρίσκεται εκ νέου. Εδώ παίρνει συχνά τη μορφή μιας χειρονομίας απέναντι στους προγόνους: ο τώρα, εκ νέου δοσμένος πρόγονος σαν αίτημα, σαν αξίωση συντροφικότητας. Το ποίημα, λοιπόν, είναι αξίωση και τελετή καταγωγής. Συμβαίνει η τελετή της καταγωγής να αφορά και τα πατρο-παράδοτα, την πατρίδα, τη ματρίδα, τα οποία το ποίημα επικαλείται και καλεί να το επισκεφθούν και επισκέπτεται πάλι, βαφτίζοντάς τα. Νερά και χώματα προχωράνε μαζί στις τελετές αυτές.

 

Να προχωρήσουμε κι εμείς μαζί τους, αρκετά προλογήσαμε. Σπανίζουν το κουράγιο κι ο θαυμασμός στις μέρες μας. Μας περιμένουν γενναία ποιήματα στις επόμενες σελίδες, ας τα θαυμάσουμε.

 

 

animalsospechosoeditor.com

 

 

Wilhelm Hammershoi, Ξεκούραση

(ο καθένας τον Νότο του)

>